Антыўтапічнае апавяданьне Вольгі Прысмыцкай з Баранавічаў, напісанае да Дня беларускай салідарнасьці. Напярэдадні 16 сакавіка Вольга хоча падзяліцца думкамі, адлюстраванымі ў апавяданьні.


2084

Юрыю Захаранка, Дзмітрыю Завадскаму,
Віктару Ганчару, Анатолю Красоўскаму
і майму бацькy прысьвяшчаю


Еўлаш прачнуўся ў палове шостага, ультрагук спыніўся, як толькі ен расплюшчыў вочы, але ў вушах яшчэ некалькі хвілін непрыемна дзынкала. Устаўшы з ложка, паплёўся на кухню. Думка аб немагчымасьці прызвычаіцца да такога абуджэньня марнела з кожным глытком гарачай кавы.

Раніца выдалася хмурная і дажджыстая, выходзіць на двор і тым больш ехаць на вучобу зусім не хацелася. Горкі смак ад кавы не праходзіў і Еўлаш пачысьціўшы зубы ўжо ў другі раз, прысеў за стол і ўключыў кампутар. Экран маргнуў звычайным ваконкам і запытаў пароль. Свой пэрсанальны нумар, aka ідэнтыфікацыйны нумар грамадзяніна Беларусі, ен жа пароль да кампутару і пін да плястыкавай карты, Еўлаш як і кожны законапаслухмяны жыхар раскатурханага гадзіну таму беларускага гарадка нумар 225320 ведаў напамяць.

У паштовай скрынцы вісела з пяць-шэсьць імэйлаў, два ці тры паведамленьні былі дасланыя зь невядомых адрасоў, але мелі аднолькавую назву – 16. І ўсе. Але чытаць іх яшчэ было нельга.
Ліст з асабовым плянам на сеньняшні дзень Еўлаш праглядзеў і машынальна скінуў на флэшку. Выхад з дому бяз флэшкі з плянам прыраўніваецца да самагубства і як мінімум можа зкончыцца зламанай рукой, нагой ці носам. Яшчэ адной памылкай было б прачытаць пазасталыя імэйлы. Еўлаш ведаў гэта не з чужых словаў. Справа ў тым, што яны не былі яшчэ правераны Асобным Адзелам, а значыць чытаць іх было небясьпечна. Толькі пасьля зьяўленьня зялёнага ліхтарыка над кожным з лістоў, іх можна было адкрываць і чытаць. Асобны Аддзел кантраляваў перапіску грамадзянаў, і чытаць хоць штосьці неправеранае гарантавала хуткую сустрэчу з прадстаўніком АА. Еўлаш не мог гэтага дапусьціць. Ен і так быў на ўліку ў АА.

Як гэта здарылася, ён ужо не памятаў. Цётка Арына, адзіная яго сваячка, даўно таму расказвала, што ўсе пачалося, калі былі яшчэ жывыя ягоныя бацькі Будзімір і Воля. Бацькоў Еўлаш ніколі ня бачыў і ня ведаў, здымкаў ня існавала, у памяці нічога не затрымалася. Цётка з маленства была яму і маткай, і бацькам. Арына забрала малога Еўлашыка да сябе пасьля таго, як яго бацькі зьніклі, ці то зьехалі куды, ці то загінулі бяз вестак. З таго самага часу на дзьвярах кватэры зьявіўся чырвоны крыжык, як знак небясьпекі і няпэўнасьці яе жыхароў. Такі крыж калісьці быў сьвятым сымбалям нятое нейкай сэкты, нято палітычнай партыі. Цяпер убычыўшы гэты крыж людзі хавалі вочы, адварочваліся, бо чырвоныя крыжы крывянымі язвамі на домках, кватэрах пужалі кожнага ад малых да старых.

Як чалавеку з небясьпечнымі генамі (дзякуй бацькам) Еўлашу быў ужыўлены асобны чып, прадстаўнікі АА заўседы ведалі аб яго месцазнаходжаньні, маглі праглядваць ягоны штодзенны плян, праследжваць прагрэс яго выкананьня і кантраляваць моц ультрагука. Чып і крыж былі сродкамі кантраляваньня грамадзян другой ступені. Грамадзяне першай ступені мелі толькі чып і згодна з апошняй пастановай прэзыдэнта ультрагук да іх выкарыстоўваўся толькі ў асобных выпадках, што акрэсьліваў АА. Існавалі яшчэ, канечне, трэцяя і апошняя ступені. Людзі трэцяй ступені гублялі правы грамадзян на 1,5 – 3 года і згодна з Канстытуцыяй напраўляліся ў лекавыя ўстановы першай ступені.
Ніхто не хацеў трапіць у катэгорыю нелюдзей апошняй ступені. Ня чыпа, ня праваў у гэтых людзей ужо не было. Пасьля лекавых установаў другой ступені, ультрагукавых працэдур, пазбаўленьня ўсіх праў (грамадзянамі яны ўжо не зьяўляліся), такія расьліны-людзі доўга не жылі.

Прадстаўнікі АА ветліва і далікатна тлумачылі пра ўвесь гэты складаны, але вельмі патрэбны працес, наўсюдна: у школах, на занятках ААА (Асновы Асобнага Адзела), на працоўных месцах, зь вялікіх экранаў на плошчах гарадоў і з маленькіх экранчыкаў у мятро, кафе, крамах.

Экран стаў новым сымбалям краіны. З самага нараджэньня экран то ў малым, то ў вялікім маштабе сачыў за кожным жыхаром Беларусі. Ад манітора кампутара ў шпіталі, дзе ён зьяўляўся на сьвет,экранаў сродкаў сувязі, гадзіньнікаў, мікрахвалёвак, кававарак, сьвятлафораў да экранаў у кожным пакою ў кватэрах, школах, на рабоце, на плошчах і вуліцах.

Цікавая рэч: яшчэ 20-30 гадоў таму ніхто і марыць ня мог пра такі тэхнічны цуд - экран у кожны дом і ў кожную ўстанову! Цяпер жа ў 2084 нельга было нават прыдумаць такога месца, дзе б на чалавека не пазіраў блакітным вокам ну хоць адзін экран. Нават, прабачце, у прыбіральні.

Вось адзін з такіх цудаў тэхнікі, а менавіта 2 экраны кампутара і тэлефона амаль сынхронна паведамілі, што Еўлаш павінен выйсьці на двор, сесьці ў аўтобус і ехаць на вучобу, адхіл ад сеньняшняга пляна 0.97%. Накінуўшы шырокі пінжак з яшчэ адным чырвоным крыжом, Еўлаш выйшаў на двор. Непрыемна дзынкала ў вушах і ён пасьпяшаўся паскорыць крок, каб не спазьніцца на аўтобус.

Дробны дождж біў па твары і халоднымі кроплямі скатваўся за каўнер. “Як даўно я ня бачыў сонца,- думалася Еўлашу. Як моцна я хачу яго ўбачыць, хоць на трошкі.” Чарговы тумак ультрагука амаль фізычна піхнуў хлопца ў сьпіну і той апынуўся ў салёне аўтобуса, дзе акрамя Еўлаша было ўжо з 5-6 такіх жа студэнтаў як і ён, некаторыя з крыжамі на вопратцы, некаторыя бяз. Усе яны сядзелі асобна адзін ад аднаго, ніхто ня размаўляў, дзяўчыны паглядалі ў вокна, хлопцы ў экраны тэлефонаў.

Еўлаш глянуў на свой і экран паведаміў, што першая пара-лекцыя з гісторыі сучаснай Беларусі адбудзецца ў 103 слухальні, прагрэс выкананьня пляна 1%, небясьпечныя паведамленьні з назвай 16 ласкава выдалены АА.

Аўтобус плаўна крануўся зь месца і ўжо роўна праз 23 хвіліны пад’ехаў да ганка унівэрсытэта, а яшчэ праз дзьве Еўлаш сядзеў на першай лаўцы 103 слухаўні і пазіраў на блакітны экран прама перад ім. Цікава, што за ўвесь гэты час (25 хвілін) няводная думка ня прыйшла да яго ў галаву і няводнага ўльтрагука, што было больш прыемней. Лекцыя пачалася традыцыйным Словам ад Прэзыдэнта да Народа. Кожны экран ва ўсей краіне ператварыўся ў вялізнае вока, якое гаварыла, а людзі – ў сотні тысяч маленькіх вушэй і ўсе яны слухалі. Прэзыдэнт гаварыў як заўсёды гучна і бадзёра, пра новыя дасягненьні і барацьбу з ворагамі народа, крызыс ва ўсім сьвеце і стабільнасьць Беларусі, зарадзіўшы краіну пазытыў на за нейкія 3-4 хвіліны, Прэзыдэнт таксама нагадаў пра чарговы рэфэрэндум і ласкава папрасіў усіх прыняць актыўны ўдзел.

Вось ужо гадоў 50 таму рэфэрэндумы сталі неад’емнай часткай жыцьця беларускага народа. У той самы год, як прайшлі апошнія прэзыдэнцкія выбары, і народ Беларусі аднагалосна вырашыў прэзыдэнт А.Л. павінен захаваць пасаду главы краіны, пакуль мэты дасягненьня міра і стабільнасьці ў сьвеце ня будуць дасягнуты.
Сам жа Прэзыдэнт пайшоў на ўражлівае самаахвяраваньне дзеля сваёй краіны! Кожныя 4 гады пасьля выбараў, прэзыдэнту рабілася іньекцыя жыцьця і роўна праз 24 гадзіны ён быў ужо на нагах, здаровы і вясёлы, гатовы ашчасьлівіць Беларусь. Аб такой надзвычайнай сьмеласьці і адданасьць народу Беларусі пісалі кнігі, чыталі лекцыі. Вось і сёньня прафэсар па гісторыі ўжо пачаў чытаць лекцыю, ухваляючы час, у якім пашчасьлівілася жыць усім прысутным. 90 гадавіну з дня выбраньня прэзыдэнта зьбіраліся сьвяткаваць зусім хутка. Які цудоўны і сьвяточны гэта будзе дзень.

У наступнай часцы лекцыі прафэсар прапанаваў студэнтам падумаць і запісаць прапановы па сьвяткаваньню ва унівэрсытэце 90 гадавіны, час, а менавіта роўна 33 хвіліны, пайшоў.
Еўлаш накідаў ужо 14 пунктаў, калі хтосьці штурхнуў яго ў бок. Гэты быў Арсень, аднагрупнік і брат Надзеі, дзяўчыны, у якую Еўлаш быў закаханы яшчэ з першага курса. Арсень сунуў зьмятую паперку з лічбай 16. Нічога не разумеючы, Еўлаш глядзеў то на блакітную лічбу, то на таямнічы твар Арсеня.

“16 — гэта сеньня, праз 5 хвілін чакаю цябе ў лябараторыі фізыкі,” — толькі і сказаў Арсень, Еўлаш адвярнуўся і запісаў 15 прапанову па тэме.

Роўна праз 6 хвілін Арсень, Еўлаш і Надзея стаялі за вялізнай шафай у лябараторыі, вакол іх, утварыўшы кола ланцугом стаяла некалькі студэнтаў, яны трымаліся за рукі так, што чыпы, ужыўленыя ў іх прыдалоньня сутыкаліся. Толькі так ўсе сказанае, а таксама думкі прысутных не выходзілі паза круг і не фіксаваліся ў чыпах, такім чынам ня было і ўльтрагукавага выгойваньня. Вось так можна было гаварыць аб тым, за што можна было зьнікнуць нават мінаваўшы апошнюю ступень.
— У мяне толькі пара хвілін, — пачаў Арсень. Надзея смутна кіўнула. — Сення 16-га, мы ўспамінаем усіх нашых сяброў, што згінулі і загінулі... Табе, Еўлаш, гэта добра знаёма, я ведаю пра тваіх бацькоў...
— Добра, а што мы робім сёньня? Давай канкрэтней, — адазваўся Еўлаш і адчуў, як моцна зашчыміла на гэты раз не ў галаве ад ультрагуку, а ў грудзях ад чагосьці іншага.
— Прапаную, сёньня увечары, роўна а 16 гадзіне запаліць сьвечку і паставіць на вакно.
— Сьвечку? А што гэта?
— Надзея знайшла ў інтэрнэце штосьці пра гэта, вось наш малодшы зрабіў на вуроках хіміі такі ліхтарык з воску, ну прылада асьвятленьня, гадоў 200 таму, а для нас сымбаль, зрузумеў?

Увесь гэты час Надзея толькі ківала на словы брата, і вось цяпер выцягнула з кішэні маленькі жоўты пруточак з хвосьцікам і сунула яго Еўлашу.

— Запалі за хвосцік і трымай, альбо пастаў на вакно, - прашаптала яна. – Мы іх помнім, мы зь імі ў думках, хоць і думаць пра іх забараняюць.

Рэшту дня сьвечка, што дала Надзея, пякла і стрыкала ў кішэні, ультрагук смаліў мазгі. Па дарозе дамоў з унівэрсытэта, кожны экран паказваў Еўлашу адхіленьне ад пляну думак 44%, калі гэты паказчык пераваліць за 50, сустрэчы з прадстаўніком АА не пазьбегчы, і галоўнае ўльтрагук станавіўся недапушчальна моцным.
Запаліўшы ў кватэры сьвет, Еўлаш распрануўся, паўшоў на кухню, выпіў там халодную каву, што засталася з раніцы, разагрэў ежу і ўсе гэта без адзінай думкі ў галаве, нарэшце ў вушах стала прыемна ціха.

Экран мікрахвалёўкі паказаў прагрэс выпаўненьня пляна 60%, адхіленьне толькі 23%, наступным крокам быў агляд новай праграмы пра будову шкляных дамоў ва ўсей краіне і плаўны пераход на такія дамы да 2094 года як своеасаблівы падарунак Прэзыдэнту на 100-годзьдзе яго перавыбраньня.

Шкляныя сьцены новых дамоў, удасканаленыя экраны-вочы разам з новымі ўнікальнымі чыпамі, якія ўжо з 13 гадоў як ужыўляюцца навародным беларусам, павінны стаць унівэрсальнымі сродкамі кантролю АА і зарукай парадку й лада ў краіне.

Еўлаш спрабаваў уявіць сабе гэтыя цудоўныя дамы і жыцьцё ў іх, усе экраны і экранчыкі ў кватэры зьзялі зялёнымі лічбамі 75%, ультрагук адпіхваў непатрэбныя думкі, што ўсе будзе празрыстым, што можна будзе глядзець праз сьцены на кожнага, што ведаць будуць ужо пра ўсе і кантраляваць усіх.

У думкі неяк ціха і вельмі натуральна ўплыў вобраз Надзеі, яе блакітныя спужаныя вочы, мілы твар, русыя валасы... і тут як токам ударыла. 16, 16...

У імгненьне вока Еўлаш апынуўся каля вакна, у адной руце сьвечка, у другой – запалкі.

На вуліцы было ўжо даволі цёмна, дождж так і не спыніўся за ўвесь дзень. Ліхтарыкі дамоў спалохана міргалі. Наймацнейшы бізун ультрагуку ўдарыў Еўлаша па ўсім целе і шпурнуў на падлогу.

Праз найстрашнейшы боль ен усе ж такі падняўся, намацаў тое, што выраніў.

Агеньчык запалкі прагна схапіўся за хвосьцік сьвечкі і зірка зазьзяў у далонях. Гарачае, яскравае сьвятло разыходзілася навакол, грэла, заспакайвала і лагодзіла. Яно нагадала Еўлашу пра сонейка, пра якое ён так марыў у апошні час, такое невялічкае, але такое патрэбнае.

Ультрагук бязупынна хлястаў, але думкі пра бацькоў, пра Надзею, пра сонейка пульсам біліся ў галаве.
— Адчыняйце! Асабісты Аддзел! – загрукаталі ў дзьверы. Еўлаш добра ведаў,
ш т о будзе далей.

Дадаць Каментар  |  Назад  |  Да ўсіх навін

Імя:
Ваш E-mail:
Каментароў: